Column Martien: Abcdefghijklmnopqrstuvwxyz

In mijn vorige column was ik vergeten u het allerbeste voor het nieuwe jaar te wensen. Dan doen we dat nu maar even. Het lijkt een formaliteit en via een column is het ook weer niet echt heel persoonlijk, maar toch. Net zoals de sneeuw het met Kerstmis liet afweten, liet de inspiratie voor deze column ook op zich wachten. Gelukkig kan ik dan altijd op Axelle rekenen die mij af en toe interessante weetjes stuurt of leuke woorden die wel in de krant kunnen. Eén van de interessante weetjes was dat het merk dat ervoor zorgt dat wij bananen kunnen eten, Chiquita, is opgericht vanuit een Amerikaanse spoorwegonderneming. Dat bedrijf plantte langs het spoor in Costa Rica bananenplanten. Het verkopen van de bananen leverde meer op dan het bouwen en onderhouden van spoorwegen. Een beetje zoals een vertaler die ook columns schrijft. Het is wel gemakkelijk om het woord Chiquita te gebruiken in een tekst, want dan kom je dichter in de buurt van het tweede interessante weetje dat Axelle aanbracht, en dat ik nu zonder enige schaamte in deze column verwerk: een pangram. Een pangram is een zin waarin elke letter van het alfabet wordt gebruikt. En dan hoe korter de zin, dus hoe sneller je aan alle letters komt, hoe beter. Maar om dat te bereiken heb je wel wat inspiratie nodig. Zo veel woorden met bijvoorbeeld een q zijn er nu ook weer niet. Om een voorbeeld te geven: Op brute wijze ving de schooljuf de quasi-kalme lynx. Dat is een pangram. Pangram is Grieks en betekent ‘alle letters’. Dan blijft de vraag of je de lange ij ook als letter moet gebruiken om tot een echte pangram te komen, of dat je genoegen neemt met de Griekse ij (de y zoals in yes). Hier een zin met zowel een j, als een i, als een lange ij, als een Griekse ij: Doch vlakbij zwerft ‘n exquis gympje. Maar het zijn altijd een beetje vreemde zinnen. Het tegenovergestelde van een pangram is een lipogram. Dat is een zin waar een bepaalde klinker niet voorkomt. Het bekendste voorbeeld is het e-lipogram ‘La disparition’ van de Franse schrijver Georges Perec uit 1969. Dat is een heel boek, zonder de letter e. In het Nederlands is dat boek vertaald als ’t Manco, want de letterlijke vertaling van la disparition ‘de verdwijning’ mocht niet, want daar zit de letter e in en die letter mocht de vertaler niet gebruiken. Dat was mijn column alweer. Met alle letters van het alfabet, en met nogmaals de beste wensen voor het nieuwe jaar.